Ký ức thanh xuân của người lính trẻ - Đông Hà

Thứ năm - 20/06/2019 03:41
KÝ ỨC THANH XUÂN CỦA NGƯỜI LÍNH TRẺĐông HàThạc sĩ văn học Giáo viên chuyên Văn, Trường Quốc Học- Huế.Văn học viết về chiến tranh chưa bao giờ ngừng lại. Chiến tranh có những sự thậttàn khốc, chiến tranh cũng đã dừng lại ở đâu đó, nhưng ký ức về chiến tranh, hệ lụy từchiến tranh, vẫn đang tồn tại trong đời sống của mỗi cá nhân và số phận của cả dân tộc.Hiện thực đời sống đã từng diễn ra, trôi qua nhưng không có nghĩa mất đi. Nó vẫn cònhiện hữu trong tâm khảm của mỗi người từng tham dự.Chính vì vậy, chiến tranh đã qua bốn mươi năm, nhưng
Ký ức thanh xuân của người lính trẻ - Đông Hà
  • KÝ ỨC THANH XUÂN CỦA NGƯỜI LÍNH TRẺ
                     Đông Hà
                  Thạc sĩ văn học
    Giáo viên chuyên Văn, Trường Quốc Học- Huế.
  •  
  •      Văn học viết về chiến tranh chưa bao giờ ngừng lại. Chiến tranh có những sự thật tàn khốc, chiến tranh cũng đã dừng lại ở đâu đó, nhưng ký ức về chiến tranh, hệ lụy từ chiến tranh, vẫn đang tồn tại trong đời sống của mỗi cá nhân và số phận của cả dân tộc. Hiện thực đời sống đã từng diễn ra, trôi qua nhưng không có nghĩa mất đi. Nó vẫn còn hiện hữu trong tâm khảm của mỗi người từng tham dự.
         Chính vì vậy, chiến tranh đã qua bốn mươi năm, nhưng người lính trẻ Trần Khởi của những tháng ngày hai mươi tuổi đã trở về trong ngòi bút của nhà văn Trần Khởi của những năm tháng sau cuộc chiến. Tập truyện ký “Cha và con lính trận” ra đời từ những ký ức của một người lính trong đời sống chiến tranh, được tái hiện lại bằng những sự thật sinh động là một trong những tác phẩm viết về chiến tranh bởi người trong cuộc. Xuyên suốt 26 câu chuyện trong tác phẩm là những dòng ký ức từ nhân vật “Tôi”, cũng chính là tác giả. Với đặc trưng của thể loại truyện ký, đó là kiểu văn xuôi tự sự kể lại những sự việc có thật trong đời sống, nhà văn đã đem đến cho người đọc những câu chuyện có thật của mình về một khía cạnh của chiến tranh, từ góc nhìn của người trong cuộc. Chọn cách kể chuyện này, tác giả thật dễ dàng thuật lại những ký ức của chính mình, đồng thời cũng tái hiện lại được một phần của đời sống lịch sử. Vì vậy, tôi đọc ở tác phẩm này để thấy được hai điều: đời sống tâm lý của người lính trong cuộc chiến và đời sống của dân tộc mình trong chiến tranh. Cả hai nội dung đó đã góp phần khắc họa thêm một phần sự thật của lịch sử. Đó là điều tạo nên giá trị của một tác phẩm. Với phần tái hiện ký ức đời sống tâm lý của người lính trong chiến trận, nhà văn đã xây dựng thành công một kiểu người lính của những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Lịch sử dân tộc đã ghi nhận một giai đoạn kháng chiến chống Mỹ 1954- 1975 đầy khốc liệt thì nhà văn Trần Khởi đã kể lại cho người đọc thấy được một đời sống tâm lý của một người lính-thanh niên của giai đoạn này. Bắt đầu từ tình cảm sôi nổi của một chàng trai mới lớn, viết tâm thư gửi lại và trốn gia đình lên đường, Trần Khởi là kiểu nhân vật tiêu biểu của hàng vạn thanh niên trí thức lúc bấy giờ. Anh đã bỏ lại đằng sau những ước mơ, hoài bão của tương lai. Đó là điều kiện sống trong bình yên của một đứa con có cha đang ngoài chiến trận, đó là sự ưu ái của một thanh niên trí thức ưu tú có giấy gọi đi học nước ngoài để tạo nguồn lực cho một hòa bình của tương lai. Trần Khởi đã từ chối tất cả, không phải bằng sự bồng bột xốc nổi mà bằng chính tâm huyết của một con người yêu quê hương đất nước thiết tha. Nguyện vọng được phụng sự Tổ quốc của anh được thôi thúc bằng tiếng gọi của mảnh đất miền Nam đang đối diện với một sự thật tang thương, sự thật của nỗi đau những con người bị chia cắt đất nước. Chính vì vậy, gác bỏ những điều kiện ưu đãi cho một thanh niên xuất sắc, Trần Khởi đã khẳng định một câu Bây giờ mà không ra trận, đợi lúc nào nữa?”
  • 1
    Để rồi từ đó, bước chân người lình trải qua những địa danh từ quê hương Quảng Bình đến chiến trường Trị Thiên, chiến trường Khu Năm ác liệt, đối mặt với quân thù, với chết choc và tang thương, con người ấy vẫn
    một lòng kiên định, vẫn đi theo đúng con đường mình dã chọn. 26 câu chuyện là những ký ức về nỗi đau, về mất mát, về gian khổ. Đó cũng là đặc trưng của chiến tranh. Nhưng người đọc không gặp ở đó là nỗi hờn trách hay oán than, cũng không than van kể kể mà giọng điệu chung vẫn mang màu sắc của niềm tin mãnh liệt vào ngày mai tươi sáng của dân tộc. 26 câu chuyện trong cuốn sách, người đọc thấy được nhiệt huyết của một chàng trai mới lớn yêu nước. Anh bỏ lại đằng sau những giọt nước mắt của mẹ, sự âu lo của cha, nỗi ngạc nhiên của những người chung quanh, để hăm hở lên đường. Không một toan tính nào cho riêng mình, người lính trẻ ấy ra trận bằng tất cả tình yêu quê hương máu thịt. Quả thật, tôi đã có giấy báo đi học nước ngoài từ tuần trước. Ai cũng mong có cái giấy như tôi. Bởi lúc này, ung dung lên tàu ra nước ngoài, được nhà nước lo cho ăn học, tránh xa nơi bom rơi đạn nổ, thì có gì bằng! Nhưng với tôi, tâm hồn tôi đã ở ngoài mặt trận cả rồi. Tôi quyết phải đươc ra đi”.
    2
    Đó không phải tâm tư tình cảm riêng của mỗi nhân vật tôi trong tác phẩm của Trần Khởi, mà đó còn là tiếng nói của nhiều thanh niên trí thức đương thời. Đó là Nguyễn Văn Thạc, là Đặng Thùy Trâm, là Dương Thị Xuân Quý…Họ đã dâng hiến tuổi thanh xuân của mình cho tổ quốc, cho dân tộc. Và nói như Dương Hương Ly,  Chúng tôi gọi đó là hạnh phúc”.
    Quan điểm ấy, cách sống ấy, sự lựa chọn ấy không phải ngẫu hứng hay bồng bộtmà được hun đúc từ ý thức về lòng yêu nước. Nó thật giản dị nhưng sâu thẳm trong mỗi trái tim của con người. Nếu lòng yêu nước trong những trang sách được định nghĩa một cách trừu tượng, thì biểu hiện cụ thể của nó trong mỗi trái tim của con người thật giản dị biết bao. Như tâm tình của chàng trai mới lớn, biết tin mình được trở thành người lính
    thực thụ, anh bâng khuâng một nỗi niềm rất đời thường, rất con người mà đẫm chất thơ.
  • Tôi cảm thấy mọi cái xung quanh mình đẹp đẽ và thân thiết biết bao nhiêu. Dòng Kiến Giang trong xanh dịu dàng quá đỗi. Những ngã đường quê gập ghềnh bước chân trâu quen thuộc, giờ nâng bước chân tôi lâng lâng. Những bờ tre, khóm chuối, những bến nước mòn bước chân tuổi thơ, đang rì rào bài ca chúc tôi lên đường…
    3
    Mang tâm trạng ấy hăm hở bước vào cuộc chiến, dường như, bom rơi đạn nổ, chết choc gian khổ không ngăn được ý chí chiến đấu giải phóng dân tộc bảo vệ tổ quốc của con người này. Lịch sử có những lát cắt riêng để lý giải về những vết sẹo của mình. Nhưng lý tưởng của mỗi người lại tạo nên những dấu hằn lịch sử. Tất cả được xây dựng từ nhận thức thực tiễn. Những con người thời đại ấy, họ đã thấy đất nước bị xâm lăng. Họ lên đường. Và làm nên đời sống lịch sử của dân tộc. Mỗi người có quyền đọc lại lịch sử bằng chính điểm nhìn của mình nhưng không ai có quyền phán xét lịch sử bởi đó là những điều đã qua. Bài học kinh nghiệm được rút ra, nhưng sửa đổi lịch sử là điều bất khả. Vì vậy, khát vọng đánh Mỹ của những lớp người đó vẫn luôn được ghi nhận bằng sự trân trọng của những con người sinh ra và lớn lên trong thời đại hòa bình. Đọc những
    dòng thư của một chàng trai mười tám tuổi, để hiểu anh ta đã bỏ lại sau lưng tình cảm gia đình thiêng liêng và lên đường theo mệnh lệnh trái tim là điều xuất phát tự bên trong thôi thúc.
      “Ba yêu thương của con!
    Con có lỗi với ba nhiều. Ba đừng buồn lo…
    Con đường vào Nam đầy gian lao thử thách, nhưng con đi
    đúng đường ba đã chọn.
    Chúc ba mạnh khỏe, công tác tốt!
    Hôn ba”
    Văng Mu, ngày 27/08/1968.
    4
    Gọi đây là những dòng tin nhắn thì đúng hơn. Nhưng không. Đó là bức thư viết của thời chiến. Thời không có sự dài dòng, kể lể, không có những dằng co níu kéo của cảm xúc cá nhân. Tất cả vì miền Nam thân yêu. Bức thư mang tính chất thông báo nhiều hơn bày tỏ. Hoặc, anh cũng bày tỏ, bằng sự kìm nén lòng mình. Quả thật, chặng đường tiếp theo trong suốt gần mười năm đánh giặc, hành trình của người lính ấy là đi, đi và đi.
    Đi qua những cánh rừng, qua làng mạc, qua tất cả những nơi nguy khốn, chỉ để một mục tiêu duy nhất, được trực tiếp cầm súng đánh giặc.Vậy mà, đến lúc đáng lẽ gặt hái chiến công, người lính ấy tiếp tục bỏ lại phía sau những thành quả ấy, để tiếp tục con đường chông gai phía trước, với một tiếng gọi thiết tha giải phóng dân tộc.
  • Tôi ra đi, để lại đằng sau biết bao nhiêu sự nghiệp đã gieo trồng sắp đến mùa thu hoạch. Đại đội được trên đề nghị phong tặng danh hiệu anh hung. Thôi chào C2, mới chưa đầy một năm, mà bọm đạn thù gậm nhấm gần hết. Chào đồng đội, đồng chí những ngày sống chết bên nhau. Chào Văng Mu bất khuất kiên cường. Tôi bùi ngùi ngước nhìn lên cao điểm, những cuộn khói vo tròn, đùn lên như nấm
    5
    …(tr26)
    Mang tâm thế đó, người lính trẻ Trần Khởi đi suốt cuộc chiến bằng tấm lòng chân thành, tình yêu quê hương tha thiết. Vì vậy, những cư xử của anh trong đời sống chiến trận mang đậm chất nhân văn. Sự đùm bọc đồng đội, sự quyết liệt trong chiến đấu đã khẳng định phẩm chất tốt đẹp của người lính cụ Hồ. Nhưng cũng người lính ấy, anh vẫn mang trong mình những cảm xúc cá nhân đẹp đẽ của tuổi trẻ. Đó là giây phút bịn rịn
    trước một cô gái. Nhưng tôi ấn tượng hơn cả, là cuộc gặp gỡ bất ngờ với một người lính phía bên kia, người lính Việt Nam cộng hòa. Đúng hơn, đó là một bác sỹ-đại úy Việt Nam cộng hòa. Người lính Bắc việt đã vượt qua những định kiến khủng khiếp lúc bấy giờ, làm quen, và hiểu được đời sống của những thanh niên trí thức phía bên kia chiến tuyến. Anh nhận ra, những con người Việt, dù phía này hay phía kia, cũng đau chung một
    nỗi đau chia cắt đất nước. Chiến tranh không phân biệt con người, nó lạnh lung dội lên những sự thật tàn nhẫn, đến chung cuộc, “phe nào thắng thì nhân dân cũng bại” như sự đúc kết đau đớn của nhà thơ Nguyễn Duy. Trong câu chuyện với người bác sỹ- sỹ quan cộng hòa đó, những con người đã đến với nhau bằng sự cảm thông, bằng tấm lòng, bằng sẻ chia những gian nan thời chiến. “Dù hai chiến tuyến vẫn sẵn sang chiến đấu, nhưng lúc này, ở phần đất giải phóng, chúng tôi coi như hòa bình”.
    6
    Khát vọng hòa bình luôn ở trong mỗi tích tắc sống của con người. Những người lính, hơn ai hết, càng trân trọng
    những phút giây hiếm hoi trên từng khoảnh đất nhỏ nhoi ấy. Và, bên này hay bên kia, họ
    cũng đã đối đãi với nhau bằng tình yêu thương của dân tộc, đồng loại. Đó cũng là điều
    mà suốt dọc cuộc chiến, biết bao xương máu đã phải đổ xuống để tìm lại cho đất nước
    mình.
    Tập truyện ký Cha và con lính trận đưa lại cho người đọc thấy được nhiều hình ảnh của chiến tranh. Ở góc nhìn của mình, tôi chỉ chọn góc nhìn về đời sống tình cảm của người lính trẻ bước vào cuộc chiến để thấy được sự hào sảng, nhiệt huyết của một lớp người trí thức trẻ trong chiến tranh. Họ đã cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc. Có người ngã xuống, nói như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm “không ai nhớ mặt đặt
    tên, nhưng họ đã làm nên đất nước”. Và có người, may mắn trở về, như người lính trẻ Trần Khởi, rồi trở thành nhà văn, để thuật lại cho chúng ta nghe những câu chuyện về chiến tranh mà ở đó không chỉ bom rơi đạn nổ, ở đó còn có tấm lòng trong veo đẹp đẽ của buổi ban đầu đến với lý tưởng thanh xuân.
  •                                                             Huế, 18/06/2019
                                                                        Đ.H
  • 1Trần Khởi, Cha và con lính trận, truyện ký, Nhà xuất bản Hội nhà văn, 2019, tr82
    SĐ D, tr8
    3
    SĐ D, tr11
    4
    SĐ D, tr26
    5
    SĐ D, tr26
    6
    SĐ D, tr201

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Lê Duẩn là hảo hán

Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn: ‘Chúng ta không được phép sợ Trung Quốc’ Trên cương vị là Bí thư thứ nhất và sau đó là Tổng Bí thư suốt 26 năm, ông Lê Duẩn đã để lại nhiều di sản cho lịch sử Việt Nam. Có thể người ta còn tranh cãi về ông ở vài vấn đề, nhưng công lao to lớn trong sự nghiệp giải phóng và...

Thống kê
  • Đang truy cập10
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm8
  • Hôm nay3,093
  • Tháng hiện tại76,794
  • Tổng lượt truy cập4,129,016
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây