GHI CHÚ SAU MÂY - Sám hối muộn màng

Thứ bảy - 27/03/2021 10:34
Đám bưng bô, nâng bi Hữu Thỉnh có số, có má đông hơn một trung đoàn tăng cường: Trường Lưu, Lê Thành Nghị, Nguyễn Đăng Điệp, Phạm Quang Trung, Thanh Thảo, Nguyễn Trọng Tạo (đã chết), Vũ Quần Phương,Mã Giang Lân, Phạm Khải, Văn Chinh, Hồ Thế Hà, Nguyễn Thụy Kha, Nguyễn Hữu Quý, Nguyễn Ngọc Phú, Lý Hoài Thu, Vũ Bình Lục, Đỗ Ngọc Yên...được Hữu Thỉnh cho tiền, cho giải thưởng, cho đi nước ngoài, cho chức sắc...giờ im hơi lặng khói, tự giác luân chuyển "công tác" sang nịnh thối, bưng bô, nâng bi cho Nguyễn Quang Thiều đương kim Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam
GHI CHÚ SAU MÂY - Sám hối muộn màng
 GHI CHÚ SAU MÂY - Sám hối muộn màng
    Đỗ Hoàng

         Đám bưng bô, nâng bi Hữu Thỉnh có số, có má đông hơn một trung đoàn tăng cường: Trường Lưu, Lê Thành Nghị, Nguyễn Đăng Điệp, Phạm Quang Trung, Thanh Thảo, Nguyễn Trọng Tạo (đã chết), Vũ Quần Phương,Mã Giang Lân, Phạm Khải, Văn Chinh, Hồ Thế Hà, Nguyễn Thuỵ Kha, Nguyễn Hữu Quý, Nguuyễn Ngọc Phú, Lý Hoài Thu, Vũ Bình Lục, Đỗ Ngọc Yên...được Hữu Thỉnh cho tiền, cho giải thưởng, cho đi nước ngoài, cho chức sắc...giờ  im hơi lặng khói, tự giác luân chuyển "công tác" sang nịnh thối, bưng bô, nâng bi cho Nguyễn Quang Thiều đương kim Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam. Duy chỉ có Vũ Quần Phương vẫn "chung thủy" có mấy lời khen tập "Ghi chú sau mây", hiểu được Hữu Thỉnh lần đầu tiên nói thắng cái cả tin, phù phiếm, phù vân của cuộc đời của mình và của nhiều người!
                   Hữu Thỉnh không có niềm tin, 为詩立身 - vi thi lập thân, tiến thân bằng thơ, lại là người khéo, đồng như bất hòa hòa như bất đồng(同如不和, 和如不同,  gặp may trong một thể chế người ta cần sự trung thành, lý lịch ông cha ba đời ăn gốc chuối, không cần tài năng. Vì vậy, Hữu Thỉnh làm được Chánh, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam gần 30 năm, hơn cả tổng thư ký tiền nhiệm Nguyễn Đình Thi!
    Tuổi thơ cơ cực làm phu phen đồn điền Pháp kiếm sống, thất học nên nỗi bần hàn ngu dốt ám ảnh cả một quảng đời thơ ấu của ông. Vì thế ông xung phong vào bộ đội. Vào bộ đội cũng là một cách cứu sống bản thân của con em nông dân Việt Nam. Có một chút nhạy cảm hơn đám con  em nông dân vai u thịt bắp (vì Hữu Thỉnh có đến trường học độ lớp 6, lớp 7 cấp 2 dưới mái trường Xã hội Chủ nghĩa), mà học các trường Bắc Việt thì lớp ấu trò cho đến đại học trên đại học chỉ có học thơ Tố Hữu, thơ Hồ Chí Minh,  nên Hữu Thỉnh lúc đầu làm ca dao hò vè ca ngợi Việt Minh. Rồi tiến lên từ vè tiểu đội, vè trung đội  vè đại đội, vè tiểu đoàn lên đến vè quân binh chúng!
     Về già Hữu Thỉnh mới ngộ ra tất cả mọi mình làm đều là do nhẹ dạ cả tin, quá tin tưởng vào một chủ thuyết không tưởng, một xã hội không tưởng; không chỉ một cả tin, Hữu Thỉnh lại có rất nhiều cả tin mang vào đời:
"Một ít muối
một ít lửa
và rất nhiều cả tin
tôi xa quê từ đó"
 (Tự bạch)
Và mang nó theo hết cả cuộc đời:
" Tôi luôn dặn mình đây là lần chót
nhưng lần chót cứ theo tôi suốt cả cuộc đời."
  Cuộc đời của Hữu Thỉnh không có một niềm tin! Con người không có niềm tin chỉ cả tin thì khó làm nên trò trống gì?
Vũ khí mạnh nhất mà con người có được liệu có phải là súng đạn, xe tăng, máy bay chiến đấu hay bom nguyên tử? Không! Vũ khí tối thượng của con người đó là trí tuệ, mà thứ có sức mạnh khủng khiếp nhất là niềm tin! Niềm tin thực sự cũng sẽ đưa con người từ vực thẳm tối tăm tiến lên phía trước. Đồng thời nó cũng có thể cứu họ từ gục ngã mà vươn lên trong những khó khăn. Helen Keller có nói: "Lạc quan là niềm tin dẫn tới thành tựu."
    Nhẹ dạ cả tin lý tưởng, nhẹ dạ cả tin cống hiến...nhẹ dạ cả tin sáng tác nghệ thuật. Hữu Thỉnh làm sao có tác phẩm hay!
  Thơ Hữu Thỉnh thuộc loại kém nhất trong giàn đồng ca mậu dịch thơ Việt. Lúc đôi mươi:
"Đêm qua bên ấy ru Kiều
Bên này căm mãi cái mưu Tú Bà"
Đêm qua bên ấy ru Kiều
Bên này ta đã thiu thiu ngủ rồi"
Lúc trung niên:
"Ai qua Lệ Thủy, Xuân Bồ
Bây chừ binh trạm cải gù, gà choai"
Lúc về già:
"Ai ra đến biển mà yêu
Ai đi lên núi, lên  đèo mà tin"
 (Trường ca Biển - giải thưởng Hồ Chí Minh)
  Thơ lục bát mấy bà làng quê viết rất hay, chỉnh chu vần điệu :"Mang thân đi Lao Bảo, Ta Hè/ Về quê anh vẫn hái chè nuôi thân), có đâu như Hữu Thỉnh đến già vẫn còn lỗi vận!
 Ngay tập "Ghi chú sau mây" tác giả tự nhận nó không phải thơ, chỉ là ghi chép thêm vào mà đầy rẩy những bài, câu của ca dao, tục ngữ gần như bê nguyên xi.

'Khó nhất là thu lại lửa
và khó hơn là thu lại một lỗi lầm?"
(Nghệ nhân Bát Tràng)
"Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy"
(Một lời nói ra bốn ngựa đuổi không kịp)
  • (Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau)
"Đôi khi sự giận dữ
Làm ta yên tâm hơn cả tiếng cười."
(Đôi khi)
Ca dao, tục ngữ:
" Mắm mặn chết troi (*) bao giờ. ( *) giòi
Mật ngọt thì ruồi chết tươi
Những nới cay đắng là nơi thật thà
Nhiều bài tứ cũ,cảm xúc cũ:
..."Giữa những nương ngô
bắc bậc
lên trời
Tôi nghe thấy
tiếng ru con
mặn chát"
Trong "Sở kiến hành" (Nhữngđiều trông thấy)  thơ chữ Hán của Nguyễn Du, tuy ông có học tập Đỗ Phủ nhưng thi hào đặt ra câu kết rất có trách nhiệm, không chép miệng như Hữu Thỉnh:
誰 人 寫 此 圖
持 以 奉 君 王
"Thùy nhân tả thử đồ
Trì dĩ phụng quân vương"
(Ai vẽ bức tranh đó
Đem lên dâng lên nhà vua?"
 Hữu Thỉnh :"Sáng lo công danh/Chiều lo kiếm sống/Tối mài trí lực làm thơ" thì sao mà có thơ hay, triết lý được?
"À ơi mấy chữ khi ai điếu
Sớ sẩm đôi lời lúc lập bi!
Chức ốc cửa quan luồn lão luyện
Sắc vè ngõ bạn khủng khinh khi"
      (Đỗ Hoàng)
  Đám nịnh Hữu Thỉnh cho răng Thỉnh "kính trên, bền dưới" nhưng thật ra "hồi hương trọng tuế, nhân gian trọng tài, nhập triều trong tước, thời nào anh quan ngũ phẩm cũng phải lạy anh quan nhất phẩm, nên phải nịnh trên, nhưng Hữu Thỉnh tốt hơn là êm dưới, không nạt dưới như quan xưa! Đấy cũng là đặc thù của các hội văn học nghệ thuật dưới thời Cách mạng. Tức là hàng nghìn hội viên của hội chỉ sinh hoạt chuyên môn, còn tiền lương gạo bị, mạng sống thì mỗi hội viên đều có cơ quan chủ quản của mình lo. Nên Hữu Thỉnh mới "công đoàn đoàn kết" êm cả làng được!
Hữu Thỉnh phải quỵ lụy chán đám quan nhất phẩm tuổi bằng cháu nội hoặc cháu ngoại Thỉnh! Thỉnh lấy đâu ra thơ? Thơ Hòa Thân (nịnh thần nổi tiếng xưa)  bên Tàu thì có.
   Vũ Quần Phương biết được Hữu Thỉnh sám hối  phù vân, phù phiếm trong tập "Ghi chú sau mây":
"Đọc Hữu Thỉnh nên tỉ mỉ câu chữ một chút. Tỉ mỉ để thấy ý tình anh cất giấu, để thấy cả bút pháp mà anh gắng gỏi để hình thành. Bài thơ ngắn lại, chữ hàm xúc nghĩa, mà nghĩa thì gợi nghĩ (chứ không chỉ nhằm gợi cảm) cảm giác, tình cảm sinh ra sau nghĩ ngợi. Nâng phẩm chất trí tuệ cho thơ là thứ mà nền thơ nước ta đang cần. Đóng góp của Hữu Thỉnh là đáng quý. Đáng quý hơn nữa là cái cách lặng lẽ rút ra kinh nghiệm sống ở cuộc đời này và thực thi nó. Ngay cái tên tập thơ Ghi chú sau mây, ghi chú là thể loại khiêm nhường hơn thơ nhiều lại ghi vào phía sau của làn mây, phù vân lắm chứ. Có thể nói tập thơ này, các bài khá đều nhau trong khuynh hướng lần vào lõi của cuộc đời và dẫn dắt bạn đọc vào một khuynh hướng nghĩ xa hơn chính câu thơ mà lại tìm về thiết thực ở trong đời."
Một con người không có niềm tin, suốt đời chỉ có cả tin và nhiều cả tin mang theo nên Hữu Thỉnh khi trở về bến Thực mới biết lưới mình chỉ kéo lưới lên toàn Trăng hư ảo:
"Buổi sáng cố tình không chứng nhận
cho những giấc mơ
Đêm mầu mỡ ai gieo tuỳ thích
Viển vông mãi chán rồi, tôi quay về Bến Thực
Tới bến rồi
Kéo lưới:
hoá ra Trăng".
(Bến cũ)
 Những tập thơ "Âm vang chiến hào" - in chung với Lâm Huy Nhuận
(Đứng trong chiến hào/
Bỗng thấy mình cao lớn)- ,
 Thư mùa đông,
(Gạo thường lên sớm
Thư thường chậm
Vó ngựa ngoài  kia tưởng guốc em)
 Thương lượng thời gian,
(Sáng lo công danh
Chiều lo kiếm sống
Tối mài trí lực cho thơ)
 Ghi chú sau mây
(Một ít muối
một ít lửa
và rất nhiều cả tin
tôi xa quê từ đó)
 ; rồi những trường ca "Đường tới thành phố, trường ca Biền, trăng Tân Trào; một lô, một lốc giải thưởng: Hội nhà văn, Nhà nước, Hồ Chí Minh, Asian...đều là trăng treo phù phiếm, gió chờ phù vân cả!
..."Bỏ lại đằng sau bao trận đánh
Kịp vào thành phố sáng tên Người
Độc lập theo tăng vào cổng chính
Cờ treo trên đỉnh nước non ơi!"...
(Bữa cơm chiều trong dinh Độc lập)
  Sau Nguyễn Khải, Nguyên Ngọc, Hữu Thỉnh là người thứ ba biết sám hối đời mình, thơ mình. Tuy rất muộn, năm nay Hữu Thỉnh đã 80 tuổi ta, bát tuần rồi. Dù sao muộn còn hơn không. Bao nhiêu kẻ còn u mê, chưa hồi tỉnh.
"Hữu Thỉnh cuối cùng nỏ đượcchi
Mài mòn áo mỏng khoác thư thi
À ơi mấy chữ khi ai điếu,
Sớ sẩm đôi lời lúc lập bi!
Chức ốc cửa quan luồn lão luyện,
Sắc vè ngõ bạn khủng khinh khi!
Đồng thơ mất trắng tay liềm hái
Tai tiếng nghìn năm phận sỉ tì!
 Hà Nội 27 - 3 - 2021
    Đ - H


 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Thống kê
  • Đang truy cập13
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm11
  • Hôm nay1,080
  • Tháng hiện tại17,679
  • Tổng lượt truy cập6,422,351
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây