Thế giới hôm nay: 31/08/2019

Thứ bảy - 31/08/2019 03:43
Hôm qua , cảnh sát ở Hồng Kông đã bắt giữ các nhà hoạt động dân chủ và chính trị gia, bao gồm Joshua Wong, một thanh niên 22 tuổi nổi tiếng từ cuộc “cách mạng dù” năm 2014. Làn sóng phản đối hiện nay, được kích hoạt bởi một dự luật nhằm cho phép dẫn độ các nghi phạm
Thế giới hôm nay: 31/08/2019

Thế giới hôm nay: 31/08/2019

Print Friendly, PDF & Email

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Đỗ Đặng Nhật Huy

Hôm qua , cảnh sát ở Hồng Kông đã bắt giữ các nhà hoạt động dân chủ và chính trị gia, bao gồm Joshua Wong, một thanh niên 22 tuổi nổi tiếng từ cuộc “cách mạng dù” năm 2014. Làn sóng phản đối hiện nay, được kích hoạt bởi một dự luật nhằm cho phép dẫn độ các nghi phạm sang Trung Quốc đại lục, đã diễn ra 12 tuần qua dù không có ai lãnh đạo – do đó đã không cho nhà chức trách cơ hội bắt giữ những người tổ chức biểu tình.

Bão Dorian được dự báo sẽ đổ bộ vào Florida vào thứ Hai với sức gió lên tới 130 dặm một giờ. Điều đó sẽ biến nó trở thành cơn bão mạnh nhất từng tấn công bờ biển phía đông bang này kể từ năm 1992. Florida, nơi vẫn còn đang khắc phục thiệt hại do cơn bão Michael gây ra năm ngoái, đã ban bố tình trạng khẩn cấp. Tổng thống Donald Trump đã hủy chuyến thăm theo kế hoạch tới Ba Lan nhằm ở lại theo dõi tình hình cơn bão.

Các nhà vận động chống Brexit đã đưa ra một số thách thức pháp lý nhắm vào quyết định đình chỉ quốc hội của ông Boris Johnson nhằm ngăn chặn các nghị sĩ cản trở Brexit không thỏa thuận. John Major, cựu thủ tướng Anh, và Gina Miller, người từng thắng trong một vụ kiện rằng quy trình rút khỏi EU không thể được kích hoạt nếu không có sự ủng hộ của quốc hội, là hai trong số những người này.

Standard & Poor, một cơ quan xếp hạng, công bố rằng họ đang hạ thêm ba bậc tín dụng dài hạn của Argentina, đẩy nước này vào “vùng nguy hiểm”. Tuyên bố này được đưa ra sau khi chính phủ tiết lộ một kế hoạch “đơn phương” gia hạn các khoản nợ của họ, điều mà cơ quan xếp hạng tuyên bố đã kích hoạt tình trạng vỡ nợ tạm thời. Đây là lần thứ chín nước này thất hứa trong việc trả các khoản nợ của mình.

Cơ quan Quản lý Công viên Hải dương Rạn san hô Great Barrier (GBRMPA), một cơ quan nhà nước của Australia chịu trách nhiệm chăm sóc hệ thống rạn san hô lớn nhất thế giới, cho biết triển vọng của kỳ quan sinh thái này là “rất nghèo nàn”. Biến đổi khí hậu, đánh bắt quá mức và hoạt động giải phóng mặt bằng đất đai đã tác hại đến rạn san hô. GBRMPA cảnh báo rằng rạn san hô này có thể mất vị thế là Di sản Thế giới của UNESCO nếu xu hướng hiện tại vẫn tiếp diễn.

Tỷ lệ thất nghiệp của Nhật Bản đã giảm xuống 2,2% trong tháng 7, mức thấp nhất kể từ năm 1992. Con số này là một bất ngờ; các nhà kinh tế thật ra đã dự đoán thất nghiệp tăng. Song viễn cảnh nào cũng đều không tốt đối với nền kinh tế Nhật Bản. Doanh số bán lẻ tại nước này đã giảm 2% so với dự kiến trong tháng 7 trước khi việc tăng thuế tiêu thụ dự kiến có hiệu lực vào tháng 10.

Người mua sắm Đức đã cắt giảm chi tiêu trong tháng 7, khi mà doanh số bán lẻ giảm 2,2% hồi tháng trước. Kết quả thấp hơn dự kiến này là mức giảm hàng tháng lớn nhất từng được ghi nhận trong năm 2019. Dữ liệu này bổ sung vào một chuỗi các tin tức kinh tế gần đây cho thấy nền kinh tế Đức có thể sớm đi vào suy thoái.

TIÊU ĐIỂM

Lễ hội Fringe Sydney

Năm năm trước, “luật đóng cửa” được ban hành ở trung tâm thành phố lớn nhất của Australia, buộc các quán bar, câu lạc bộ và quán rượu phải đóng cửa không nhận khách mới vào lúc 1:30 sáng. Mục đích là nhằm giảm bạo lực do rượu và ma túy. Song luật này cũng tác động đến nền kinh tế ban đêm. Ngày mai, phiên bản thứ mười của Lễ hội Fringe Sydney, sự kiện kéo dài một tháng, sẽ mang đến sự phong phú rất cần thiết cho “Thành phố Ngọc lục bảo”, khởi đầu với King Street Crawl, phần trình diễn của hơn 150 nhóm biểu diễn nhạc sống.

Những điểm nổi bật khác bao gồm một chương trình show nhảy từ một người mẹ và đứa con trai 16 tuổi của bà nhằm tỏ lòng hâm mộ với thần tượng chung duy nhất của họ: Sia, một ngôi sao nhạc pop người Australia thường che mặt bằng bộ tóc giả màu vàng trên truyền hình. Ngoài ra, một chiếc xe buýt cổ điển sẽ là địa điểm tổ chức cho “Speed: The Movie, The Play”. Và một tòa nhà văn phòng ở trung tâm thành phố sẽ tổ chức một trong những đêm bế mạc của lễ hội với màn trình diễn kéo dài 24 giờ trong sảnh của họ.

Ăn chay kiêng thịt ảnh hưởng sức khỏe não bộ

Nhiều người đang ăn ít thịt đi vì lý do môi trường và đạo đức. Nhưng một số chất dinh dưỡng thiết yếu chỉ có thể được hấp thu từ các sản phẩm động vật hoặc các chất bổ sung. Một trong số những chất này là choline, một loại vitamin quan trọng giúp cho chức năng gan và não khỏe mạnh. Nó chủ yếu được tìm thấy trong thịt, trứng và sữa, và với mức độ thấp hơn nhiều trong các loại hạt và rau. Tuần này, Emma Derbyshire, một nhà nghiên cứu dinh dưỡng, đã cảnh báo trong một bài xã luận trên tạp chí y khoa BMJ Nutrition, Prevention & Health về một cuộc khủng hoảng choline sắp xảy ra do xu hướng chuộng chế độ ăn thực vật.

Tiến sĩ Derbyshire rất kiên quyết cho rằng mọi người nên được thông báo về sự nguy hiểm của tình trạng thiếu choline, đặc biệt là phụ nữ mang thai, vì nó đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển não bộ của thai nhi. Các cơ quan thực phẩm ở Bắc Mỹ, Châu Âu, Australia và New Zealand đều khuyến nghị sử dụng thịt ở một mức tối thiểu hàng ngày và Tiến sĩ Derbyshire kêu gọi Anh cũng nên làm theo. Song hầu hết mọi người, ngay cả ở các quốc gia đề ra mục tiêu choline tối thiểu, vẫn không hấp thụ đủ chất này.

Sự thống trị môn quần vợt của Big Three

Trong nhiều năm, quần vợt nam là một vòng lặp lại. “The big three” (tạm dịch Ba ông lớn) – Roger Federer (38 tuổi), Rafael Nadal (33 tuổi) và Novak Djokovic (32 tuổi) – thắng gần như mọi giải Grand Slam, và các giải đấu thường chỉ hấp dẫn khi những danh thủ này đấu với nhau. Các nhà bình luận thường xuyên hỏi rằng liệu tuổi tác có làm họ chậm lại hay đây sẽ là năm mà thế hệ tiếp theo vượt qua họ. Năm 2019, lại một lần nữa, người ta không thấy có dấu hiệu nào như vậy cả.

Tại Grand Slam cuối cùng của năm, giải US Open, sẽ diễn ra vào cuối tuần này, các “quý ông” này đã vượt qua các vòng đầu một cách nhẹ nhàng, trong khi một nhóm những tay vợt trẻ đã phải thất bại ngay từ vòng đầu tiên. Đã 5 năm kể từ khi một tay vợt nam thắng giải Grand Slam đầu tiên trong sự nghiệp của mình – Marin Cilic tại US Open 2014 – và 11 giải đấu lớn gần đây đều về tay Federer, Nadal hoặc Djokovic. Xem ra danh sách này sắp kéo dài đến số 12.

Thành tích của các tay vợt nam tại các giải Grand Slam gần đây.

Các bộ phim kịch tính hóa những bê bối chính trị

Trở lại năm 1976, “All the President’s Men”, bộ phim về vụ bê bối Watergate, đã chứng minh rằng những câu chuyện về những người tố giác có thể được chuyển thể thành kịch bản kịch tính ly kỳ. Trong những năm gần đây, nhiều đạo diễn đã cố gắng tái tạo thành công đó. Bill Condon đã làm một bộ phim về những năm đầu của WikiLeaks vào năm 2013; Steven Spielberg đã kịch tính hóa việc công bố Hồ sơ Lầu năm góc trong bộ phim “The Post” hồi năm 2017.

Ngày mai “The Laundromat”, tác phẩm của Steven Soderbergh về Hồ sơ Panama, sẽ ra mắt thế giới tại Liên hoan phim Venice. Và “Official Secrets”, được phát hành ở Mỹ trong tuần này, kể về câu chuyện ít được biết đến hơn của Katharine Gun, một sĩ quan tình báo Anh, người hồi năm 2003 đã rò rỉ một email cho báo chí về một hoạt động phi pháp của Mỹ nhằm nghe lén các văn phòng tại Liên Hợp Quốc và buộc một số quốc gia chấp thuận cuộc xâm lược Iraq. Cô hy vọng rằng sự phẫn nộ của công chúng có thể cản trở sự tham gia của chính phủ Anh vào cuộc chiến bùng nổ hồi năm đó, song không may cô đã thất bại.

Nhìn lại 1919: một năm đầy bước ngoặt

Năm 1919 là một năm đầy mâu thuẫn. Hàng triệu người trở về sống sót sau Thế chiến I chỉ để bị cúm Tây Ban Nha giết chết. Những lý tưởng sau chiến tranh của nền dân chủ toàn cầu đã bị dập tắt bởi một kế hoạch phân chia lãnh thổ mang tính đế quốc. Mặc dù quyền bầu cử của phụ nữ cuối cùng cũng được Quốc hội Mỹ phê chuẩn, song hơn 200 người Mỹ da đen đã bị sát hại trong một làn sóng bạo lực phân biệt chủng tộc được gọi là “Red Summer.” Đó cũng là năm mà Henry Huntington, một ông trùm đường sắt ven biển Thái Bình Dương, thành lập Thư viện Huntington ở Los Angeles.

Lễ kỷ niệm một trăm năm sẽ được khởi động vào tuần tới; một cuộc triển lãm khai mạc vào giữa tháng 9, “Nineteen Nineteen”, sẽ đánh dấu dịp kỷ niệm này. Triển lãm sẽ trưng bày 275 hiện vật từ kho lưu trữ khổng lồ của thư viện liên quan đến năm thành lập của nó, bao gồm các bức ảnh ban mai rực rỡ từ Đài thiên văn Núi Wilson; áp phích của phong trào lao động ngày càng lên cao; và những lá thư cùng chữ ký của T.E Lawrence từ Hội nghị Hòa bình Paris. Cuộc triển lãm là tổng hợp những hiện vật của một thế giới đang thay đổi không ngừng, với những tiến bộ lớn bị che mờ bởi cảm quan về những rắc rối dai dẳng đang chờ đợi phía trước.

Cleopatra – Vị Pharaoh cuối cùng của Ai Cập cổ đại

Print Friendly, PDF & Email

Pompeo Batoni-925629

Nguồn: Historic figures, BBC (truy cập ngày 28/4/2015)

Biên dịch & Hiệu đính: Phạm Hồng Anh

Cleopatra VII (c.69 – 30 TCN) là người cai trị cuối cùng của vương triều Ptolemy, bà trị vì Ai Cập từ năm 51 đến 30 TCN. Bà nổi tiếng vì sắc đẹp của mình và mối tình với hai người đứng đầu La Mã: Caesar và Mark Antony.

Cleopatra sinh vào khoảng năm 69-68 TCN. Khi cha của bà là vua Ptolemy XII mất năm 51 TCN, Cleopatra và người em trai 10 tuổi Ptolemy XIII cùng trị vì đất nước. Họ kết hôn theo truyền thống của người Ai Cập. Dù sắc đẹp của bà là điều còn bàn cãi, Cleopatra là một phụ nữ thông minh và một chính khách sắc sảo – người đã mang lại thịnh vượng và hòa bình cho một đất nước từng bị phá sản và chia cắt bởi nội chiến.

Năm 48 TCN, Ai Cập bị vướng vào cuộc xung đột tại La Mã giữa Julius Caesar và Pompey. Pompey bỏ chạy tới thủ đô Alexanderia của Ai Cập, và bị giết chết theo lệnh của Ptolemy. Caesar đuổi theo, và tại đây ông và Cleopatra trở thành tình nhân. Dù trước đó đã bị em trai trục xuất, nhưng với sự hỗ trợ quân sự từ La Mã, Cleopatra đã khôi phục lại ngôi vị nữ hoàng. Ptolemy chết trong cuộc chiến và một người em khác lên ngôi (Ptolemy XIII). Năm 47 TCN, Cleopatra sinh hạ cho Caesar một người con trai (đặt tên la Caesarion) – tuy vậy Caesar chưa bao giờ công khai thừa nhận đó là con của mình. Cleopatra theo chân Caesar quay lại thành Rome, nhưng sau khi ông bị ám sát năm 44 TCN, bà trở lại Ai Cập. Vào thời điểm này, Ptolemy XIV cũng  qua đời một cách bí ẩn, và Cleopatra cùng con trai trị vì đất nước.

Năm 41 TCN, Mark Antony bắt đầu hình thành liên minh chính trị và quan hệ tình cảm với Cleopatra. Lúc này ông đang mâu thuẫn với người con trai nuôi Octavian của Caesar về vấn đề kế thừa cương vị người cai trị La Mã. Họ có với nhau 3 người con: hai trai, một gái. Năm 31 TCN, Mark Antony và Cleopatra hợp quân để chống lại quân đội của Octavian trong trận hải chiến Actium vĩ đại, tại bờ tây Hy Lạp. Bị Octavian đánh bại, Cleopatra và Mark Antony chạy trốn về Ai Cập. Octavian đuổi theo và bắt được họ tại Alexandria năm 30 TCN. Bị quân lính bỏ mặc, Mark Antony tự kết liễu đời mình và Cleopatra cũng chọn cách tự vẫn (ngày 12 tháng 8 năm 30 TCN). Ai Cập từ đó trở thành một tỉnh thuộc Đế chế La Mã.

Đằng sau sự cự tuyệt Mỹ của Duterte: Một đời oán hận

Print Friendly, PDF & Email

duterte-us-1

Nguồn: Trefor Moss, “Behind Duterte’s Break With the U.S., a Lifetime of Resentment”, Wall Street Journal, 21/10/2016.

Biên dịch: Dương Huy Quang | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Bị thôi thúc bởi nỗi bất bình về quá khứ thuộc địa và cảm giác bị coi thường, Tổng thống Philippines đã đe dọa hủy hoại một mối quan hệ sống còn của Mỹ tại Châu Á

Trong nỗ lực giải tỏa căng thẳng với Tổng thống Mỹ Barack Obama, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã tiến về phía ông Obama khi cả hai người cùng dự bữa tối tại một hội nghị thượng đỉnh diễn ra tại Lào hồi tháng 7/2016. Hai ngày trước đó, ông Duterte đã công khai lên tiếng chỉ trích tổng thống Mỹ.

Hành động này càng khiến tình hình tệ hại. Theo một quan chức Philippines có mặt tại cuộc gặp, ông Duterte không cảm thấy ông Obama đối xử với mình như một người ngang hàng, bởi ông Obama nói các công việc tiếp sau cuộc gặp sẽ do nhân viên Nhà Trắng đảm nhiệm, chứ ông sẽ không trực tiếp làm điều này. Ngày hôm sau, ông Duterte đã tẩy chay một cuộc họp nhóm với ông Obama và các nhà lãnh đạo Đông Nam Á.

Ông Duterte “trông đợi nhiều sự tôn trọng hơn từ Obama,” bà Jocellyn Duterte, em gái ông Duterte, nói. Các quan chức Nhà Trắng nói họ không thể xác nhận những lời lẽ được dùng tại cuộc trao đổi giữa hai người và cho biết cuộc giao tiếp có màn bắt tay và vài câu bông đùa vui vẻ.

Sự cố tại Lào chỉ là một sự kiện nhỏ trong mối oán giận suốt đời của ông Duterte đối với Mỹ và điều mà ông coi là sự ngạo mạn của nước này đối với Philippines. Các cuộc phỏng vấn với bạn bè, người thân và cấp dưới của ông Duterte đều cho thấy điều này, và cảm giác bất bình đó sẽ đe dọa hủy hoại mối quan hệ sống còn này của Mỹ tại Châu Á.

Nếu còn ai cho là thái độ của Duterte (với Mỹ) còn chưa đủ rõ ràng, thì trong chuyến thăm cấp nhà nước gần đây tới Trung Quốc, ông đã không ngại ngần huỵch toẹt mọi điều. Hôm thứ 5, tại Đại lễ đường Nhân dân, trong một bài diễn văn về quan hệ quân sự và kinh tế, Duterte tuyên bố thẳng: “Tại đây, tôi thông báo sự thoát ly của tôi khỏi nước Mỹ.” Ông nói “Người Mỹ thường lớn tiếng, đôi khi đến mức om sòm,” sau đó, Duterte bắt chước kiểu nói của người Mỹ mà ông gọi là “không được điều chỉnh cho lịch sự.”

Sang ngày Thứ sáu, Duterte nói với các phóng viên rằng, khi dùng từ “thoát ly”, ý ông không phải là cắt đứt quan hệ với một đồng minh, mà là thiết lập  một chính sách ngoại giao không nhất thiết lúc nào cũng phải hợp ý Washington.

Điểm qua cuộc đời vị tổng thống 71 tuổi này, cũng như cách thức nó ảnh hưởng đến tư duy của ông, chúng ta có thể tìm ra câu trả lời cho câu hỏi tại sao Washington có thể sẽ không thể cứu vãn được mối quan hệ mà cho tới gần đây còn là một trong những mối quan hệ đồng minh gần gũi nhất của nước này tại Châu Á.

Sự cay đắng của ông Duterte được nuôi dưỡng từ thuở nhỏ, khi ông lớn lên trên một hòn đảo mà tại đó dân địa phương đến giờ vẫn căm giận những hành động quân sự của Mỹ hơn một thế kỷ trước cũng như giai đoạn cai trị thuộc địa sau đó. Sự cay đắng này còn được chất chứa hơn bởi những sự biến xảy ra trong những năm sau của cuộc đời mà ông coi là do chủ nghĩa đế quốc Mỹ.

Duterte lớn lên đã là người hay sinh sự, có khi ông về nhà với vết thương sau một cuộc tỉ thí bằng dao. Ông tạo nên tiếng tăm về chính trị trong vai trò một thị trưởng đấu tranh chống tội phạm mà dưới sự lãnh đạo của ông, hàng trăm người đã thiệt mạng dưới tay các biệt đội tử thần.

Cách tiếp cận cứng rắn này đã thể hiện trong 100 ngày đầu tiên làm tổng thống của Duterte, khi ông tuyên bố một cuộc tấn công nhắm vào những kẻ buôn bán ma túy. Cảnh sát cho biết họ đã bắn chết khoảng 1.600 kẻ bị tình nghi buôn bán ma túy và chống cự khi bị cảnh sát bắt giữ. Ngoài ra, trên 700 người đã thiệt mạng trong các vụ hành quyết của các sát thủ và trên 1.000 trường hợp thiệt mạng khác đang được điều tra để xem những người này có liên quan tới ma túy hay không.

“Khi bạn gây sự với ông ấy, ông ấy sẽ không bỏ qua, ông ấy sẽ xử bạn,” Jesus Dureza, một bạn học cũ và hiện đang phục vụ trong nội các của ông Duterte nói. “Tính cách đó ăn sâu trong ông ấy.”

Những lời lẽ chống Mỹ của Duterte rộ lên tháng trước khi ông tuyên bố ông Obama không nên lên lớp cho mình về nhân quyền. Trong một lời nhận xét không nhắm cụ thể vào ai, ông đã buột ra một cụm từ tiếng địa phương (cụm từ này tạm dịch là “thằng khốn”) mà một số người trong giới báo chí quốc tế cho là nhắm tới đương kim tổng thống Mỹ. Ông Obama sau đó đã hủy kế hoạch gặp riêng với ông Duterte tại Lào. Và hai ngày sau, tại đây, ông Duterte đã tiếp cận ông Obama.

Những tuần gần đây, ông Duterte đã hủy các cuộc tập trận chung giữa Mỹ và Philippines. Ông cho biết có thể sẽ hủy bỏ một hiệp định quôc phòng ký năm 2014 giữa Mỹ và Philippines, một yếu tố chủ chốt trong chiến lược “xoay trục sang Châu Á” của ông Obama cho phép lính Mỹ được triển khai tới các căn cứ tại Philippines. Duterte còn dọa sẽ “cưỡi lên lưng hổ” và ném bỏ hiệp ước liên minh đã 65 năm tuổi giữa 2 nước để chuyển ưu tiên sang các hiệp ước với Nga và Trung Quốc.

Tại Bắc Kinh, ông Duterte đã ký các thỏa thuận làm ăn với Chủ tịch Tập Cận Bình, và nhà lãnh đạo Trung Quốc đã hứa sẽ cho Philippines vay trên 9 tỷ đôla để đổi lại việc ông Duterte đồng ý tái khởi động các cuộc hội đàm song phương.

“Tôi đã tái định hướng bản thân theo dòng chảy ý thức hệ của các bạn,” ông Duterte phát biểu tại Bắc Kinh, “và có thể tôi sẽ tới Nga hội đàm với tổng thống Putin và nói với ông ấy rằng có ba nước chúng ta – Trung Quốc, Philippines và Nga – chống lại cả thế giới này.”

Ông Duterte cũng đặt sang một bên các tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc tại Biển Đông, nơi Trung Quốc đang kiểm soát một bãi đá ngầm có tranh chấp tên là Bãi cạn Scarborough, nằm cách bờ biển Philippines 125 hải lý (khoảng 201 km – ND) mà Trung Quốc chiếm từ năm 2012.

Quan hệ xấu đi (với Philippines) có thể khiến Mỹ có ít lựa chọn hơn trong việc mở rộng sự hiện diện quân sự của mình tại Biển Đông — một vùng biển giàu tài nguyên và có tầm quan trọng chiến lược mà một mình Trung Quốc đòi chủ quyền gần như toàn bộ và phần còn lại được nhiều nước Đông Nam Á tuyên bố chủ quyền — và cũng khiến nước này khó khăn hơn trong việc tự khắc họa bản thân mình như một nhân tố đảm bảo cho an ninh khu vực, điều mà Mỹ đã thực hiện kể từ sau Thế chiến II.

Trước khi ông Duterte nói tới việc “thoát ly”, các quan chức quốc phòng Mỹ nói quan hệ giữa hai nước vẫn tiếp tục bình thường. Sau đó, một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ gọi những bình luận của ông Duterte là “mâu thuẫn đến mức không lý giải được” với quan hệ bang giao song phương, mối quan hệ mà các quan chức, bao gồm cả tổng thống (Mỹ) cho đến nay vẫn mô tả là “keo sơn”.

Đến thời điểm này, các quan chức quốc phòng Philippines đã nói trước công chúng rằng họ gần như mù mờ về các kế hoạch của ông Duterte. Tuy nhiên, họ cũng làm rõ rằng ông Duterte dự định sẽ thiết lập một chính sách đối ngoại độc lập hơn so với người tiền nhiệm là ông Benigno Aquino III.

Ông Duterte đang “cố gắng giải phóng chúng ta” khỏi một “sự phụ thuộc trong xiềng xích” vào nước Mỹ, Ngoại trưởng Phillipines, ông Perfecto Yasay, viết trong một bài đăng trên Facebook trong tháng này. Ông còn viết người Phillipines bị đối xử như là “những cậu em da nâu bé bỏng” của người Mỹ. Tuy nhiên ông Yasay không trả lời các câu hỏi (của phóng viên về vấn đề này).

Văn phòng của tổng thống Duterte cũng không phản hồi trước các yêu cầu bình luận về bài viết này. Về mặt công khai, ông Duterte chê trách Mỹ vì nước này không ngăn cản được những hành vi tước đoạt lãnh thổ (của Phillipines) do Trung Quốc thực hiện và vì Mỹ từ chối đưa ra những đảm bảo rõ ràng về việc bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Philippines, bao gồm cả những lãnh thổ nằm ngoài khơi xa Biển Đông.

Chủ nghĩa quốc gia của ông Duterte, thể hiện qua phản ứng giận dữ của ông trước những cảnh cáo của ông Obama, khơi gợi lại tình cảm giận dữ của những người Phillipines thiên tả về việc Mỹ chưa bao giờ chuộc lỗi vì đã xâm chiếm Philippines năm 1898, cũng như đã dùng bạo lực để nô dịch cựu thuộc địa của Tây Ban Nha này. Khi được độc lập năm 1946, Philippines lại rơi vào tay của thành phần mà những chính trị gia thiên tả như ông Duterte coi là giới tinh túy mục nát Manila do Washington dựng lên.

Những vết sẹo của lịch sử

Là con trai của thống đốc một tỉnh thuộc đảo Mindanao, ông Duterte lớn lên trong một khu vực loạn lạc có quá nhiều duyên cớ để dân địa phương oán giận cả Manila lẫn Washington. Là một khu vực gồm chủ yếu là người Hồi giáo trong một đất nước chủ yếu theo Thiên chúa giáo, vùng này không bị người Tây Ban Nha chinh phục hoàn toàn. Khi người Mỹ tới tiếp quản, các tiểu quốc Hồi giáo đã nổi dậy kháng cự mãnh liệt.

Đối với người dân Mindanao, quá khứ thực dân đã để lại những vết sẹo khó phai mờ cùng lòng thù hận xuất phát từ sự đàn áp và khinh rẻ – bà Duterte, em gái tổng thống Duterte, hiện sống tại Davao, thành phố lớn nhất của đảo Mindanao – nói. Bà cho biết thêm người bà của hai anh em bà – vốn là người Hồi giáo – đã góp phần làm ông Duterte tin rằng Washington đã phạm những tội ác khi chiếm đóng và thực dân hóa Philippines.

Duterte sinh ra đã là kẻ nổi loạn – đó là điều cả bạn bè và người thân của ông đều cho biết. Ông Dureza nhớ lại, lúc nhỏ, Duterte bị đuổi khỏi trường dòng vì tội phun mực xanh vào một linh mục. Khi vào trung học, Duterte tiếp tục là kẻ hay gây gổ. “Ông ấy lúc nào cũng có cái tính sẵn sàng ẩu đả đấy”, ông Carlos Dominguez III, người bạn thuở thiếu thời và giờ là bộ trưởng tài chính của ông Duterte, cho biết.

Có đêm, Duterte loạng choạng bước vào nhà, tay giữ chặt vết thương do dao đâm, em gái Duterte kể. Sau lần đó, ông còn bắn vào chân một bạn học cùng lớp để trả thù cho một người bạn khác của mình, ông Dureza kể, và cho biết thêm người bạn bị bắn sau đó đã bình phục còn ông Duterte không phải đối mặt với vòng lao lý.

Đến khi vào học đại học tại Manila, ông Duterte học môn chính trị từ thầy Jose Maria Sison, người sau đó đã thành lập Đảng Cộng sản Philippines và năm 1969 đã phát động một cuộc khởi nghĩa vũ trang. Ông Sison, hiện đang sống lưu vong tại Hà Lan, nói ông đã dạy cho Duterte những điều mà ông coi là những sự xấu xa của chủ nghĩa đế quốc Mỹ cũng như mối quan hệ thối nát giữa những gia đình thương gia và chính trị đã cai trị đất nước Philippines mà người chịu trận là dân thường Philippines. Đây chính là hệ thống mà ông Duterte đã cam kết sẽ thủ tiêu.

Đảng Cộng sản Philippines bị Bộ Ngoại giao Mỹ liệt vào danh sách những tổ chức khủng bố nước ngoài. Ông Duterte đã tuyên bố ông có cảm tình với Đảng cộng sản Philippines, nhưng bản thân ông chưa bao giờ gia nhập đảng này.

Quan điểm về luật pháp và trật tự của Duterte định hình vào những năm 1980, khi các băng nhóm tội phạm tấn công khủng bố thành phố Davao. Theo lời kể của ông Leo Villareal, người cùng làm việc với ông Duterte tại tòa thị chính thành phố Davao, bản thân Duterte có lần đã bị dí súng đe dọa và cướp, chính điều này đã dẫn đến việc ông thề sẽ tiêu diệt băng nhóm là thủ phạm gây ra vụ này và cả các băng nhóm khác.

Cho tới giữa những năm 1980, ông Duterte làm việc ở cương vị công tố viên của thành phố, và trước đó đã khiến cả gia đình ngạc nhiên khi tốt nghiệp được trường luật, em gái ông kể. Lúc này, Philippines đã rơi sâu vào cảnh náo loạn dưới sự cai trị của nhà độc tài cứng rắn được Mỹ hậu thuẫn, Ferdinand Marcos.

Sau khi cuộc cách mạng “Sức mạnh nhân dân” lật đổ ông Marcos vào năm 1986, hệ thống tư pháp hình sự cũng suy đồi khi những người Philippines lắm tiền nhiều của thường hối lộ để thoát bị truy tố, còn những vụ khác thì kéo dài cả nhiều năm trời. Ông Duterte nhận thấy thủ tục pháp lý là “điều có thể bị trì hoãn hoặc bóp méo,” ông Dureza nói, và hành động trực tiếp là cách duy nhất để tạo ra sự thay đổi.

Được bầu làm thị trưởng thành phố năm 1988, ông Duterte đã áp dụng một cách tiếp cận cứng rắn mà em gái ông, bà Duterte, nói là được xây dựng theo mô hình của cố lãnh đạo rất kỷ luật của Singapore, ông Lý Quang Diệu. Duterte đã áp đặt lệnh giới nghiêm cũng như ra lệnh hạn chế hút thuốc và uống rượu.

Ông tuyên bố đàn áp những kẻ buôn bán ma túy, và các biệt đội sát thủ tại Davao đã hành quyết hơn 1.400 người bị cáo buộc là tội phạm, theo Tổ chức giám sát nhân quyền Human Rights Watch và các nhóm hoạt động về nhân quyền khác. Ông Duterte đã nói trong các bài phát biểu và phỏng vấn rằng ông khuyến khích cảnh sát hành động cứng rắn và bắn bỏ bất cứ kẻ nào chống cự khi bị bắt giữ, nhưng ông không bao giờ đích thân ra lệnh giết ai cả.

‘Kẻ trừng phạt’

Các biện pháp của ông rất được lòng dân, và người dân địa phương đặt cho ông biệt hiệu “Kẻ trừng phạt.” Ông nắm giữ chức thị trưởng trong 7 nhiệm kỳ cho tới năm 2016, trong đó có những lần ngắt quãng do vướng quy định về giới hạn nhiệm kỳ.

Suốt quãng đường đời, ông Duterte đã nuôi dưỡng nỗi bất bình với cảm giác bị Mỹ xem thường, trong đó có một sự cố xảy ra năm 2002 khi một người Mỹ đã trốn thoát khỏi Philippines một cách bí ẩn sau khi xảy ra một vụ nổ bom tại một phòng khách sạn tại thành phố Davao của ông. Ông Duterte nghi ngờ đây là âm mưu của CIA và nhiều năm sau vẫn canh cánh nghĩ về điều này, bạn bè ông cho biết.

Đại sứ quán Mỹ tại Manila nói: “Chúng tôi không có hành động gì khác ngoài việc cung cấp các dịch vụ lãnh sự thông thường nhằm hỗ trợ một công dân Mỹ cần được sơ tán để chăm sóc y tế. Khi thực hiện các dịch vụ này, chúng tôi đã tham vấn kỹ lưỡng với giới chức Phlippines.”

Không lâu sau sự cố năm 2002, Mỹ từ chối cấp thị thực cho ông Duterte và đối tác của ông, một y tá, thì bị hủy thị thực, một người bạn đồng thời là cấp dưới của ông Duterte và biết rõ chi tiết về vụ việc năm 2002 cho biết. Người này còn cho rằng những động thái này của phía Mỹ xuất phát từ quan ngại của họ về những vụ giết người không qua xét xử tại thành phố Davao. Đại sứ quán Mỹ tại Manila từ chối bình luận về việc này.

Từ năm 2002, theo yêu cầu của Manila, quân đội Mỹ đã hỗ trợ Philippines trong cuộc chiến chống khủng bố tại nhiều nơi trên đảo Mindanao nhằm tiêu diệt các phần tử ly khai Hồi giáo. Năm 2007, chính phủ (Philippines) gợi ý tổ chức tập trận chung Mỹ-Philippines thường niên tại Davao.

Điều này làm kích động ông Duterte, khiến ông thuyết phục hội đồng Thành phố Davao thông qua nghị quyết ngăn cấm vĩnh viễn các lực lượng Hoa Kỳ không được tiến hành tập trận tại khu vực này. “Tôi không muốn có lính Mỹ trong thành phố của tôi”, truyền thông địa phương đưa tin ông đã phát biểu như vậy trước hội đồng. “Vì sự ngạo mạn và sự ưu việt giả tạo của họ, người Mỹ đã xâm lược Iraq để giết Saddam Hussein nhưng kết cục lại tàn phá đất nước này. Tôi không muốn điều đó xảy ra với chúng ta.”

Ông Duterte lúc đầu đã từ chối lời khẩn nài của những người ủng hộ yêu cầu ông ra tranh cử tổng thống. Đến cuối tháng 11 năm ngoái, ông thay đổi ý định bởi, theo lời ông, ông không thể nuốt trôi ý nghĩ ứng viên Grace Poe, người lúc đó đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò ý kiến trước bầu cử (và quan trọng là bà này cho tới năm 2012 vẫn mang quốc tịch Mỹ) có thể sẽ thắng cử.

Thắng lợi của Duterte trong cuộc bầu cử tháng 5 đến sau khi ông hứa sẽ quét sạch tội phạm và phân bổ đều hơn nữa những lợi ích của một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh. “Sắp tới sẽ có đổ máu,” ông dự báo trong một cuộc phỏng vấn với tờ Wall Street Journal. “Nhiều người sẽ chết.”

Ông Duterte đang rất được lòng người dân trong nước, với 76% số người Philippines được hỏi trong một cuộc thăm dò ý kiến do nhóm nghiên cứu Social Weather Stations tiến hành cho biết họ thỏa mãn với công việc của ông.

Chiến dịch tranh cử của Duterte chỉ chỉ trích Mỹ một cách nhẹ nhàng. Điều này thay đổi khi ông nhậm chức và đối mặt với sự chỉ trích của nước ngoài.

Tại cuộc họp thượng đỉnh ở Lào, ông đã công kích ông Obama vì những tội ác mà người Mỹ bị cáo buộc đã gây ra một thế kỷ trước đây; tay ông giơ cao những bức ảnh cho thấy người Philippines bị sát hại và mô tả họ chính là tổ tiên của ông, một người có mặt tại cuộc gặp tiết lộ.

Một số cấp dưới của ông Duterte cho biết họ bất ngờ với cơn giận dữ của ông, khi ông không nói theo những bài diễn văn được chuẩn bị sẵn từ trước.

“Chúng tôi chỉ có thể chuẩn bị các bài phát biểu,” một quan chức truyền thông Phlippines nói, “chứ chúng tôi không thể bắt tổng thống đọc chúng được.”

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Lê Duẩn là hảo hán

Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn: ‘Chúng ta không được phép sợ Trung Quốc’ Trên cương vị là Bí thư thứ nhất và sau đó là Tổng Bí thư suốt 26 năm, ông Lê Duẩn đã để lại nhiều di sản cho lịch sử Việt Nam. Có thể người ta còn tranh cãi về ông ở vài vấn đề, nhưng công lao to lớn trong sự nghiệp giải phóng và...

Thống kê
  • Đang truy cập28
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm25
  • Hôm nay5,092
  • Tháng hiện tại173,537
  • Tổng lượt truy cập3,486,381
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây